De onzichtbare schade van de witte vleescrisis in België

In België wordt jaarlijks een aardige hoeveelheid witte vlees verspild, niet alleen door consumenten, maar ook door de voedselindustrie en supermarkten. De schaal van dit probleem is niet alleen economisch, maar ook ethisch en ecologisch van aard. Volgens de Vlaamse Voedselbank en het Vlaams Instituut voor Voedselkwaliteit en Veiligheid (VIVO) worden jaarlijks zo’n 150.000 ton witte vlees verspild, wat ongeveer 10% van de totale vleesproductie in België uitmaakt. Dit komt grotendeels door het ‘last-minute’ afval in restaurants, supermarkten en de afvalstromen van de slachthuizen zelf.

De crisis is vooral zichtbaar in de snelle groei van de ‘witte vlees’ sector, waar de vraag naar vleesproducten zoals varkensvlees en rundvlees in de afgelopen jaren is toegenomen. Volgens de Federatie van de Belgische Vleesindustrie (FEBVL) is het vleesverbruik in België gestegen met 15% sinds 2010, terwijl de productie tegelijkertijd met 20% is gestegen. Dit leidt tot een situatie waarin de vraag en aanbod niet altijd in evenwicht zijn, wat resulteert in grote hoeveelheden afval. Het probleem is niet nieuw, maar de coronapandemie heeft het nog verder verergerd, omdat veel restaurants en cafés hun activiteiten tijdelijk moesten stoppen of sterk beperken, waardoor de hoeveelheden afval toegenomen zijn.

Een van de meest opvallende voorbeelden van witte vleesverspilling is het gebruik van ‘overige vleesproducten’ in de supermarkten. Volgens een onderzoek van de Vlaamse Voedselbank uit 2022 worden jaarlijks zo’n 30.000 ton vleesproducten die niet aan de eisen van de supermarkten voldoen, als ‘overige vleesproducten’ verkocht. Dit zijn vaak producten die niet voldoen aan de kleur, textuur of smaakcriteria die consumenten verwachten, zoals een te donkere vleesstrook of een te droge vleeswaren. Deze producten worden vaak aan consumenten aangeboden met een lagere prijs, maar ze worden vaak niet goed genoeg verkocht, waardoor ze uiteindelijk in de afvalbak belanden.

De witte vleescrisis heeft ook gevolgen voor de dierlijke welzijn en de milieuimpact. Volgens het Vlaams Milieufonds (VMM) is de productie van vlees een van de belangrijkste bronnen van uitstoot van broeikasgassen in België. De Vlaamse vleesindustrie is verantwoordelijk voor ongeveer 12% van de totale CO₂-uitstoot van het land. Daarnaast leiden de grote hoeveelheden afval en verspilling aan het einde van de productieketen tot een extra belasting voor het milieu. Een studie van het Vlaams Instituut voor Landbouw, Visserij en Vleesindustrie (VLAIO) toont aan dat de verspilling van vlees in de keten ongeveer 30% van de totale milieu-impact van de vleesproductie uitmaakt.

Om de witte vleescrisis aan te pakken, zijn er verschillende initiatieven die in België actief zijn. op de site van de Vlaamse Voedselbank biedt bijvoorbeeld een uitgebreide lijst met tips en adviezen voor consumenten en bedrijven om verspilling te verminderen. Daarnaast zijn er verschillende projecten die zich richten op het hergebruik van vleesresten, zoals het project ‘Vleeshergebruik Vlaanderen’ van het Vlaams Instituut voor Landbouw, Visserij en Vleesindustrie (VLAIO). Ook de supermarkten en restaurants zijn steeds meer bezig met het aanbieden van ‘fresh-out-of-the-fridge’-producten en het verminderen van de hoeveelheden afval.

Een andere belangrijke factor is de rol van de consument. Veel consumenten zijn zich niet bewust van de hoeveelheden witte vlees die jaarlijks worden verspild. Volgens een onderzoek van het Vlaams Instituut voor Voedselkwaliteit en Veiligheid (VIVO) zijn slechts 25% van de Belgen zich bewust van de schaal van de witte vleescrisis. Dit kan leiden tot een verkeerde keuze van producten, zoals het kopen van te grote hoeveelheden vlees of het niet goed opslaan van vleesproducten. Om dit te verbeteren, zijn er verschillende campagnes en educatieve initiatieven die zich richten op het bewustzijn van de consumenten.

De witte vleescrisis is een complex probleem dat verschillende partijen in de keten betrokken zijn. Het is essentieel dat alle partijen, van producenten tot consumenten, samenwerken om de verspilling te verminderen en de milieu- en ethische gevolgen te beperken. Door bewustere keuzes te maken, hergebruik van vleesresten te bevorderen en innovatieve oplossingen te ontwikkelen, kunnen we de witte vleescrisis in België aantasten en een duurzamere toekomst voor de vleesindustrie creëren.

• Jaarlijks worden in België zo’n 150.000 ton witte vlees verspild, wat ongeveer 10% van de totale vleesproductie is.
• De supermarkten verspillen jaarlijks 30.000 ton vleesproducten die niet voldoen aan de eisen van de consumenten.
• De vleesindustrie in Vlaanderen is verantwoordelijk voor ongeveer 12% van de totale CO₂-uitstoot van het land.
• De verspilling van vlees in de keten veroorzaakt ongeveer 30% van de totale milieu-impact van de vleesproductie.
• Slechts 25% van de Belgen is zich bewust van de schaal van de witte vleescrisis.
• In de coronapandemie steeg de verspilling van witte vlees met meer dan 20% door het stopzetten van restaurants en cafés.