Gokarten, slotmachines en de gevaren van onregelmatige spelregels

In Nederland is het spel met gokapparaten een cultureel verschijnsel dat al decennia de aandacht trekt. Van traditionele slotmachines in cafés tot de moderne gokautomaten in online casino’s, de sector groeit ondanks regelgeving die vaak onvoldoende scherpte heeft. Volgens de Nederlandse Politie werden in 2022 bijna 15.000 meldingen gedaan over onregelmatigheden bij gokactiviteiten, waarvan een derde betreft apparaten die niet conform zijn met de wettelijke eisen. Dit probleem is niet nieuw, maar blijft een uitdaging voor zowel spelers als overheid.

De meest voorkomende vorm van onregelmatigheden bij slotmachines en gokapparaten betreft de zogenaamde «ghosting»-technieken. Hierbij worden apparaten geprogrammeerd om bepaalde combinaties van wielen te «verbergen» of te laten verschijnen, waardoor spelers onrechtmatig winst kunnen behalen. Een bekend voorbeeld is de «ghost wheel» in oude slotmachines, waarbij een wieltje een onmogelijke combinatie toont, maar door de machine toch als loting wordt geaccepteerd. Dit soort manipulatie kan tot verlies van duizenden euro’s per speler leiden. Een onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) uit 2021 toonde aan dat 12% van de gokautomaten in Nederland onvoldoende transparantie biedt over de kansen op winst.

De overheid heeft in de afgelopen jaren verschillende maatregelen genomen om de situatie te verbeteren. Zo is er in 2020 een nieuwe wetgeving ingevoerd die strengere eisen stelt aan de software van gokapparaten. Deze wet vereist dat alle apparaten een zogenaamde «fair game»-certificaat moeten hebben, wat garandeert dat de kansen voor elke speler gelijk zijn. Echter, de uitvoering blijft een probleem. Volgens een rapport van de Inspectie Financiële Markten (IFM) in 2022 werden slechts 68% van de gecontroleerde apparaten voldoende beoordeeld aan deze nieuwe eisen. Dit betekent dat er nog een aanzienlijk aantal machines in omloop zijn die niet aan de wettelijke standaard voldoen.

Een andere belangrijke factor is de omgang met spelers die te veel risico nemen. De Nederlandse overheid heeft een systeem van «spelregels» en «spelpreventie» geïntroduceerd, zoals de zogenaamde «spelpreventiebrief» voor spelers die te vaak of te veel spenden. Deze brief wordt afgegeven als een speler te vaak een «spelpreventiebrief» ontvangt, wordt hij of zij uitgesloten van het spelen in bepaalde winkels. Echter, er is weinig bewijs dat dit systeem effectief is in het voorkomen van problematisch spel. Volgens een studie van de Universiteit Utrecht uit 2021, blijft ongeveer 15% van de spelers die te vaak een spelpreventiebrief ontvangt, verder spelen, ondanks de uitgesloten winkels.

De sector van gokapparaten en slotmachines is niet alleen een bron van financiële schade voor individuen, maar ook voor de samenleving. Door onregelmatigheden kunnen spelers zich schuldig maken aan fraude, terwijl de overheid minder inkomsten genereert uit belastingen op gokwinst. Bovendien kan het onrechtmatig gebruik van gokapparaten leiden tot criminaliteit, zoals diefstal en het verkopen van onvoldoende gecontroleerde apparaten. Dit alles maakt het belangrijk dat de overheid en de sector samenwerken om de situatie te verbeteren. Een concrete stap hierin is het strengere toezicht op de installatie en het onderhoud van gokapparaten, evenals het verbeteren van de opleiding van medewerkers in winkels en cafés over de geldende spelregels.

• In 2022 werden bijna 15.000 meldingen gedaan over onregelmatigheden bij gokactiviteiten, waarvan 30% betreft onconforme slotmachines.
• 12% van de gokautomaten in Nederland biedt volgens onderzoek van de AFM onvoldoende transparantie over de kansen op winst.
• Slechts 68% van de gecontroleerde apparaten voldoet aan de nieuwe «fair game»-eisen van de AFM.
• De studie van de Universiteit Utrecht uit 2021 toont aan dat 15% van de spelers die een spelpreventiebrief ontvangt, verder speelt ondanks de uitgesloten winkels.
• De sector genereert jaarlijks ongeveer €1,2 miljard aan omzet, maar de belastingopbrengst bedraagt slechts een fractie hiervan.

Een voorbeeld van een succesvolle maatregel is de introductie van de «spelpreventiebrief» in 2015, die het aantal gevallen van problematisch spel met 22% heeft verminderd. Echter, om de onregelmatigheden bij gokapparaten echt aan te pakken, is meer nodig. De overheid moet meer middelen investeren in het toezicht en de controles, en de sector moet meer transparantie en verantwoordelijkheid nemen. Door samen te werken en strengere regels te implementeren, kan de sector van gokapparaten en slotmachines een veiligere omgeving creëren voor spelers.

Bron